İnternetin öz oğlu, yıllarca internet özgürlüğünü savunmuş, bunun için kendisini tehlikeye atan, diğer bütün iyi insanlar gibi dünyanın bizden erken yaşta aldığı bir isim Aeron Swartz…


Aeron, henüz üç yaşında iken okumayı öğrenmişti. Babası bu durumu şöyle anlatıyor: “Aeron, Susanne’a  şehir merkezindeki ücretsiz aile şenliğinin ne olduğunu sordu. Susanne dediğinden bir şey anlamadı tabi. Sonra Aeron buzdolabındaki ilanı gösterdi ve “işte bu” dedi. O anda Susanne Aeron’un okuduğunu görünce dumur olmuştu. “İşte böyle bir zekaydı Swartz. Babasının da mesleği gereğiyle çok erken yaşta bilgisayarla tanışmıştı. Bilgisayar onu büyüleyen kutsal bir varlık gibiydi. Kardeşiyle birlikte evinin bodrumunda bir bilmece oyunu programlamıştı. Oyun Star Wars ile alakalı sorular içeriyordu.

En büyük hayallerinden biri ücretsiz bilgi paylaşımı yapabilmekti. Bunun için TheInfo adında bir site açtı. Burada herhangi bir konuda ileri bilgi sahibi olan insanlar bilgilerini bu platformda başkalarıyla paylaşabiliyordu. Bir tür Wikipedia diyebiliriz. Sadece Wikipediden daha önce, 12 yaşında bir çocuk tarafından, evin bodrum katında, teknolojik anlamda geride bir bilgisayar yardımıyla yapılmıştı. Bu projesi ona Arsdigitanın yapmış olduğu okul müsabakasında birinciliği getirecekti.

Swartz, telif haklarının gereksiz olduğunu ve bilgi paylaşımını engellediğini düşünüyordu. Tam da bu sırada, hukuk profesörü Lawrence Lessig ile tanıştı. Lessig CC adlı bir şey üzerinde çalışıyordu. Temel olarak mantığı şuydu, bildiğiniz üzere telif hakkı bulunan ürünlerde, tüm hakları saklıdır ibaresi bulunuyor, fakat bu sistemdeki ibare ise “bazı hakları saklıdır” şeklindeydi. Yani insanlar bunları genel olarak kullanabilecek, bazı yerlerinde telif almaları gerekecekti. Bu durum Aeronun çok ilgisini çekmişti. Sonra da bu çalışmanın bilgisayar altyapısını kendisi tasarladı. Bu çalışma çok başarılı oldu. Şu anda bile, Flickrda 200 milyondan fazla kişi bu lisansı kullanmakta.

Üniversiteden beklentilerini karşılayamayan ve 1. sınıfta okulu bırakan Swartz’a bir iş teklifi geldi. Y Combinator adlı şirketin teklifini kabul eden Aeron, infogami adında bir site tasarladı. Bu site sayesinde , insanlar istediği tarzda bir site hazırlayabileceklerdi. İlk başlarda istediği kadar kullanıcıya ulaşamasa da, batmak üzere olan bir başka şirketle çalışmasını birleştirmesiyle birlikte kendisini tatmin edecek bir noktaya geldi. Bu arkadaşlarıyla “Reddit” isminde hepimizin bildiği o siteyi açtı. Kısa sürede milyonlarca kullanıcıya ulaştı. Daha sonra bu şirketi bir milyon dolar karşılığında bir dergiye sattı. Bir yandan da bu durum onun işine yaramıştı çünkü site kendisini sıkıntıya sokabilecek bazı paylaşımları da içerebiliyordu. Bir müddet şirket bünyesinde çalıştıktan sonra istifa etti.

Hayatı boyunca internetin kamusallaşmasını savunan Swartz, PACER adı verilen sistemde bir açık buldu ve 20 milyona yakın belgeyi halka sundu. Normalde insanların bu belgelere ulaşabilmesi için sayfa başına 10 cent ödemesi gerekiyordu ve ödemeler de öyle her kartla olmuyor, sadece birkaç kart ile yapılabiliyordu. Bu yüzden FBI bir müddet onu takibe aldı.

Bununla da durmayan Swartz, MIT’nin Jstore’unu hackleyip 4 milyon makaleyi halka açtı. Bunun üzerine MIT tarafından kendisine 13 ayrı dava açıldı.  Hükümetin SOPA (stop online piracy act) isimli kanunu için büyük mücadele etti. Bu kanuna göre devlet isteği siteye erişim yasağı getirebilecekti. Onlarca konferans sonunda 300 bin imza toplandı ve kanun geri çekildi. Böylece ülkesinde internetin kaderini değiştirdi. Fakat kendi kaderini de değiştirdiğinin farkında değildi.

Aeron Swartz mahkeme tarafından 35 yıl hapis ve 1 milyon dolar para cezasına çarptırıldı. Zaten FBI takibi başladığından beri kendisi depresyondaydı. Bu kararla birlikte bunalımı iyice artan Aeron Swartz, 11  Ocak 2013’te, henüz 26 yaşındayken, arkasında halka açık milyonlarca belgeyi ,umutlarını ve hayallerini bırakarak intihar etti. Bundan yaklaşık bir hafta önce onun ölüm yıldönümüydü. Maalesef ki birçok kişi bu dehanın adını belki de yeni duydu. Kendisine teşekkür ediyor ve saygıyla anıyoruz…

Paylaş:

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.